Yenidoğan İşitme Testinin Önemi ve Geç Teşhisin Hukuki Sonuçları
Yenidoğan işitme tarama testleri, bebeklerde işitme kaybının erken dönemde tespit edilmesini sağlayan hayati nitelikte bir sağlık hizmetidir. Sağlık Bakanlığı’nın yayımladığı ulusal yenidoğan işitme tarama programları kapsamında, tüm bebeklere doğumdan sonraki ilk günlerde işitme testi yapılması önerilmektedir. Erken teşhis, çocukların dil, konuşma ve bilişsel gelişimleri üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Testin yapılmaması ya da geç uygulanması durumunda ise hem tıbbi hem de hukuki birtakım sonuçlar ortaya çıkabilmektedir.
İşitme Testinin Yapılmaması Halinde Ortaya Çıkabilecek Sorunlar
Yenidoğanda işitme kaybı sık rastlanan ancak erken teşhis edildiğinde büyük ölçüde yönetilebilen bir durumdur. Testin yapılmaması veya atlanması halinde bebeğin işitme kaybı uzun süre fark edilmeyebilir. Bu durum çocukta konuşma bozukluklarından sosyal uyum sorunlarına kadar çeşitli gelişimsel sıkıntılara neden olabilir. Ayrıca, mevcut sağlık sistemimizde bu test rutin bir koruyucu sağlık hizmeti olarak kabul edilmektedir ve ebeveynler açısından da hak arama yollarına başvurulmasını gerektirecek ciddi mağduriyetlere yol açabilmektedir.
Geç Teşhisin Çocuk Üzerindeki Etkileri
- Dil ve konuşma gelişiminde gerilik
- Özgüven ve sosyal uyum sorunları
- Akademik başarıda düşüş
- Psikososyal gelişimsel sorunlar
Hekimlerin ve Sağlık Kurumlarının Sorumluluğu
Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca, zarar veren kişinin hukuka aykırı ve kusurlu bir eyleminden dolayı tazminat yükümlülüğü doğar. Sağlık hizmeti sunulurken hekimin ve ilgili sağlık kuruluşunun, tıbbi standartlara ve Sağlık Bakanlığı’nın resmi protokollerine uygun davranma yükümlülüğü bulunmaktadır. Yenidoğan işitme testi, temel bir koruyucu sağlık hizmeti olarak tıbbi standartlar arasında yer aldığından, testin hiç yapılmaması veya geç yapılması, tıbbi ihmal veya hizmet kusuru kapsamında değerlendirilebilmektedir.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, koruyucu sağlık hizmetinin zamanında ve gereği gibi sunulmaması, hem hekim hem de kurum açısından hukuki sorumluluk doğurabilir. Bu tür durumlarda, hasta ve velileri maddi ve manevi zararların tazmini için dava açma hakkına sahiptir. Ayrıca, Resmi Gazete’de yayımlanan ilgili yönetmelikler ve genelgelerle, testin hangi periyotlarda ve kim tarafından uygulanacağı açıkça düzenlenmiştir. Dolayısıyla hizmetin aksatılması veya hiç sunulmaması profesyonel bir ihmal olarak kabul edilmektedir.
Hasta ve Hekim Açısından Haklar ve Yükümlülükler
Hasta ve velileri açısından haklar:
- Çocuğun sağlık hizmetlerine erişim hakkı
- Sağlık hizmeti sırasında bilgilendirilme ve aydınlatılmış onam hakkı
- Gerektiğinde hukuki yollara başvurma ve tazminat talep etme hakkı
Hekim ve sağlık kuruluşlarının yükümlülükleri:
- Sağlık hizmetlerini özenli ve güncel tıbbi bilgiler ışığında sunmak
- Koruyucu sağlık hizmetlerini aksatmadan uygulamak
- Hizmet eksikliği olması halinde zarar gören tarafa karşı sorumluluk taşımak
Sonuç
Yenidoğan işitme testi, çocuğun sağlıklı gelişimi için vazgeçilmez bir tarama hizmetidir. Bu hizmetin sağlanmaması halinde hem çocuğun gelişimi olumsuz etkilenmekte hem de hekim ve sağlık kuruluşları ciddi hukuki sorumluluklarla karşılaşabilmektedir. Sağlık hizmetlerinde özen borcunun yerine getirilmesi, hem tıbbi etik hem de hukuki açıdan temel bir yükümlülüktür. Yargıtay’ın yerleşik kararları ve ilgili mevzuat doğrultusunda sağlık çalışanlarının, yenidoğan tarama hizmetlerini tam ve zamanında sunmaları zorunludur.
Anahtar Kelime : yenidoğan işitme testi hukuk
