Doğum, bir ailenin en mutlu anlarından biri olması gerekirken, ne yazık ki bazen tıbbi ihmal veya hatalar nedeniyle trajik sonuçlara yol açabilmektedir. Doğum sırasında anne veya bebekte meydana gelen ve tıp biliminin standartlarına aykırı uygulamalardan kaynaklanan zararlar, “doğum travması” olarak adlandırılır ve bu durum, hukuki bir mücadeleyi de beraberinde getirebilir. Bu yazıda, doğum travması nedeniyle açılacak tazminat davalarının temelini oluşturan malpraktis (tıbbi uygulama hatası) kriterleri, ispat yükümlülüğü ve talep edilebilecek tazminat türleri ele alınacaktır.
Doğum Travmasında Tıbbi Malpraktis (Uygulama Hatası) Nedir?
Tıbbi malpraktis, hekimin veya sağlık personelinin, tıp biliminin genel kabul görmüş standartlarına, tecrübelere ve kurallara aykırı hareket ederek hastaya zarar vermesi durumudur. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, hekimin bilgisizlik, deneyimsizlik veya ilgisizlik nedeniyle hastanın zarar görmesine neden olması “hekimliğin kötü uygulanması” olarak kabul edilir. Doğum özelinde malpraktis; yanlış doğum yönteminin seçilmesi, doğumun takibinde özensizlik, gerekli müdahalelerin zamanında yapılmaması veya doğum sonrası bakımda ihmal gibi çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir.
Malpraktis ve Komplikasyon Ayrımı
Her tıbbi müdahalede olduğu gibi doğum sürecinde de öngörülemeyen ve hekimin kusuru olmaksızın ortaya çıkabilen istenmeyen sonuçlar olabilir. Bu duruma “komplikasyon” denir. Hukuken hekim, gerekli tüm özeni göstermesine rağmen ortaya çıkan ve önlenemeyen komplikasyonlardan sorumlu tutulmaz. Ancak, öngörülebilir bir riske karşı gerekli tedbirlerin alınmaması veya gelişen bir komplikasyona zamanında ve doğru şekilde müdahale edilmemesi, durumu malpraktis haline getirebilir. Bu ayrımın tespiti, davanın seyri açısından kritik öneme sahiptir ve genellikle bilirkişi raporları ile aydınlatılır.
Doğum Travması Tazminat Davasının Şartları Nelerdir?
Bir doğum travması vakasının tazminat davasına konu olabilmesi için belirli hukuki şartların bir araya gelmesi gerekmektedir. Bu şartlar genel olarak şunlardır:
- Hukuka Aykırı Fiil: Hekimin veya sağlık kuruluşunun, tıp biliminin standartlarına aykırı bir eyleminin (ihmal veya yanlış uygulama) bulunması.
- Zarar: Hatalı tıbbi uygulama sonucunda anne veya bebekte bedensel, ruhsal veya maddi bir zararın meydana gelmesi.
- Kusur: Hekimin veya sağlık personelinin en azından hafif de olsa bir kusurunun bulunması. Hekimler, mesleklerini icra ederken özen yükümlülüğü altındadırlar.
- İlliyet (Nedensellik) Bağı: Meydana gelen zararın, doğrudan hekimin kusurlu eyleminden kaynaklandığının ispatlanması. Yani, zarar ile hatalı tıbbi müdahale arasında bir sebep-sonuç ilişkisi kurulmalıdır.
Aydınlatılmış Onamın Rolü
Hekimin en temel yükümlülüklerinden biri de hastayı, uygulanacak tıbbi müdahale, yöntemi, riskleri, başarı şansı ve olası komplikasyonları hakkında anlayabileceği bir dilde bilgilendirmek ve bu bilgilendirme üzerine hastanın rızasını almaktır. Buna “aydınlatılmış onam” denir. Yargıtay kararlarına göre, olası riskler ve komplikasyonlar hakkında yeterli bilgilendirme yapılmadan alınan bir rıza, hukuken geçerli kabul edilmez. Aydınlatma yükümlülüğünün ihlali, tek başına dahi hekimin sorumluluğuna yol açabilir. Bu yükümlülüğün yerine getirildiğinin ispatı ise hekime veya hastaneye aittir.
Deliller ve İspat Süreci
Doğum travması davalarında ispat, davanın en önemli aşamasıdır. Davacı, iddiasını destekleyecek delilleri mahkemeye sunmakla yükümlüdür. Bu deliller arasında şunlar sayılabilir:
- Tıbbi Kayıtlar: Hasta dosyası, gebelik takip kartları, ultrason ve test sonuçları, ameliyat notları, hemşire gözlem formları gibi tüm tıbbi belgeler temel delillerdir.
- Bilirkişi Raporları: Mahkeme tarafından alanında uzman hekimlerden veya Adli Tıp Kurumu’ndan alınan raporlar, tıbbi uygulamanın standartlara uygun olup olmadığının, komplikasyon mu yoksa malpraktis mi olduğunun ve illiyet bağının tespitinde belirleyicidir.
- Tanık Beyanları: Doğum sürecine veya sonraki bakım sürecine tanıklık eden kişilerin ifadeleri de delil olarak değerlendirilebilir.
Talep Edilebilecek Tazminat Türleri
Doğum travması sonucu bir zarar meydana gelmesi halinde, zarar gören anne, bebek veya şartları varsa yakınları tarafından maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.
Maddi Tazminat: Hatalı doğum nedeniyle yapılan tüm tedavi masrafları, hastane giderleri, rehabilitasyon ve bakım masrafları, çocuğun engelli kalması durumunda ömür boyu ihtiyaç duyacağı bakım giderleri ve tedavi masrafları bu kaleme dahildir. Ayrıca, annenin bu süreçte çalışamaması nedeniyle uğradığı kazanç kayıpları da talep edilebilir.
Manevi Tazminat: Anne ve babanın, hatalı doğum nedeniyle yaşadığı derin üzüntü, elem ve ızdırap için manevi tazminat talep edilebilir. Aynı şekilde, doğum travması sonucu acı çeken veya engelli kalan çocuğun kendisi için de manevi tazminata hükmedilebilir. Manevi tazminat, yaşanan acıyı bir nebze olsun dindirmeyi ve taraflara manevi bir tatmin sağlamayı amaçlar.
Anahtar Kelime : doğum travması tazminat
