Güzellik ve estetik sektörünün hızla büyümesi, güzellik merkezlerinde sunulan hizmetlerin çeşitlenmesini de beraberinde getirmiştir. Ancak bu çeşitlilik, “kozmetik uygulama” ile “tıbbi işlem” arasındaki sınırların zaman zaman belirsizleşmesine neden olmaktadır. Bu durum, hem hizmet alan kişiler hem de işletme sahipleri için ciddi hukuki sorumluluklar doğurma potansiyeli taşımaktadır. Peki, güzellik merkezlerinin yasal olarak hangi işlemleri yapma yetkisi vardır ve bu yetkinin sınırları nelerdir?
Güzellik Salonu ve Sağlık Kuruluşu Ayrımı
Mevzuat açısından “güzellik salonu” ile “güzellik merkezi” veya “poliklinik” gibi sağlık kuruluşları arasında net bir ayrım bulunmaktadır. Güzellik salonları, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında belediyeler tarafından ruhsatlandırılan ve sağlık kuruluşu statüsünde olmayan işletmelerdir. Bu salonlarda, cildin üst katmanlarına yönelik, invaziv (cerrahi veya enjeksiyon gibi yöntemlerle vücuda girilerek yapılan) olmayan bakım ve kozmetik uygulamalar yapılabilir. Buna karşılık, içinde hekim bulundurma zorunluluğu olan ve Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılan poliklinikler ise tıbbi işlem yapma yetkisine sahip sağlık kuruluşlarıdır.
Güzellik Merkezlerinde Yapılması Yasal Olan İşlemler
Güzellik salonları, güzellik uzmanları tarafından gerçekleştirilebilecek, tıbbi nitelik taşımayan hizmetler sunabilir. Bu hizmetler genel olarak şunları içerir:
- Cilt bakımı ve temizliği
- Makyaj uygulamaları
- Ağda, manikür, pedikür gibi kuaförlük hizmetleri
- Belirli enerji ve dalga boyu sınırlarına sahip cihazlarla epilasyon (IPL ve seri atışlı diode lazer gibi)
Güzellik Merkezlerinde Yapılması Kesinlikle Yasak Olan Tıbbi İşlemler
Bir işlemin “tıbbi” olarak nitelendirilmesi, o işlemin yalnızca hekim tarafından ve uygun donanıma sahip bir sağlık kuruluşunda yapılabileceği anlamına gelir. Türk mevzuatına göre, bünyesinde doktor çalışsa dahi güzellik salonlarında aşağıdaki işlemlerin yapılması yasaktır:
- Enjeksiyon Uygulamaları: Botoks, dolgu, mezoterapi, PRP gibi her türlü enjeksiyon işlemi tıbbi müdahaledir ve sadece hekimler tarafından yapılabilir.
- Lazerle Tedavi Amaçlı İşlemler: Lazer veya IPL ile akne, cilt yenileme, leke, vasküler damar tedavisi gibi uygulamalar hekim yetkisindedir.
- Cilt Soyma (Peeling): Belirli bir yüzde oranının üzerindeki alfa hidroksi asitler (AHA) gibi ürünlerle yapılan kimyasal peeling işlemleri tıbbi uygulama sayılmaktadır.
- Kalıcı Makyaj: Dövme ve kalıcı makyaj gibi derinin altına pigment enjekte edilmesini içeren invaziv işlemler de hekim kontrolü gerektirebilir.
Yetkisiz Tıbbi İşlemlerin Hukuki ve Cezai Sorumluluğu
Güzellik merkezlerinde yetkisi olmayan kişiler tarafından tıbbi işlem yapılması, hem hukuki hem de cezai açıdan ciddi sonuçlar doğurur. Bu tür uygulamalar, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’a aykırılık teşkil eder ve yetkisiz hekimlik faaliyeti olarak değerlendirilir.
Hatalı bir uygulama sonucu müşterinin zarar görmesi durumunda, işletme sahibi ve işlemi gerçekleştiren personel, Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümlerine göre tazminat sorumluluğu ile karşı karşıya kalabilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, estetik amaçlı da olsa tıbbi nitelikteki bir müdahalede komplikasyon yaşanması halinde, işlemi yapanın ve kurumun sorumluluğu bulunmaktadır. Ayrıca, yaralanma gibi sonuçların ortaya çıkması halinde Türk Ceza Kanunu kapsamında taksirle yaralama suçu gündeme gelebilir.
Hastalar ve Hekimler İçin Öneriler
Hastalar, bir estetik veya güzellik hizmeti almadan önce, işlemin tıbbi bir müdahale olup olmadığını araştırmalıdır. İşlemi yapacak kişinin yetkinliğini, diplomasını ve merkezin ruhsatını sorgulamak, sağlıklarını korumak adına en temel haklarıdır. Hekimler ve sağlık profesyonelleri ise, güzellik salonu işletmecilerinin yasal sınırlar içinde kalması konusunda bilgilendirici bir rol üstlenmeli ve yetkisiz uygulamalarla mücadelede ilgili mercilere bildirimde bulunmalıdır.
Sonuç olarak, güzellik ve bakım hizmetleri ile tıbbi estetik işlemler arasındaki yasal çizgi nettir. Bu çizginin korunması, hem halk sağlığının güvence altına alınması hem de sektörün sağlıklı bir şekilde büyümesi için kritik öneme sahiptir.
“`
Anahtar Kelime : guzellik merkezleri tibbi islem yetkisi
