Kadına yönelik şiddet, toplum sağlığını ve bireylerin temel haklarını tehdit eden ciddi bir sorundur. Hukuk sistemi, bu sorunla mücadelede caydırıcı ve koruyucu çeşitli mekanizmalar geliştirmektedir. Bu mekanizmalardan biri de teknolojik imkanlardan faydalanılarak hayata geçirilen elektronik kelepçe uygulamasıdır.
Elektronik Kelepçe Nedir ve Hukuki Dayanağı Nedir?
Elektronik kelepçe, mahkeme kararıyla şiddet uygulayan veya uygulama ihtimali bulunan kişilerin, mağdura belirlenen bir mesafeden fazla yaklaşmasını engellemek amacıyla kullanılan teknolojik bir takip sistemidir. Bu uygulama, kişinin anlık konum bilgilerini bir izleme merkezine göndererek, belirlenen coğrafi sınırların ihlal edilip edilmediğini denetler.
Uygulamanın temel hukuki dayanağı, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun‘dur. Kanun’un 12. maddesi, şiddetle mücadelede verilen tedbir kararlarının uygulanmasında hâkim kararıyla teknik araç ve yöntemlerin kullanılabileceğini açıkça belirtmektedir. Bu kapsamda çıkarılan “6284 Sayılı Kanun Kapsamında Teknik Yöntemlerle Takip Sistemlerinin Kullanılmasına Dair Yönetmelik” ise uygulamanın usul ve esaslarını detaylandırmaktadır.
Uygulama Nasıl Çalışır?
Elektronik kelepçe sistemi iki temel üniteden oluşur. Şiddet uygulayan kişinin ayak bileğine takılan bir elektronik kelepçe ve şiddet mağduruna verilen mağdur takip ünitesi. Sistem şu şekilde işler:
- Sınırların Belirlenmesi: Hâkim, şiddet uygulayanın mağdurun konutuna, iş yerine veya sık bulunduğu diğer alanlara ne kadar yaklaşabileceğini belirleyen bir “yasak bölge” ve “tampon bölge” tanımlar.
- Anlık Takip: Şiddet uygulayanın üzerindeki kelepçe, GPS teknolojisi aracılığıyla konumunu sürekli olarak İçişleri Bakanlığı bünyesindeki Elektronik İzleme Merkezi’ne bildirir. Bu merkez, 7 gün 24 saat esasına göre izleme yapar.
- İhlal ve Uyarı Sistemi: Şiddet uygulayan, belirlenen tampon bölgeye girdiğinde hem kendisine hem de merkeze bir uyarı sinyali gider. Yasak bölgeye girmesi durumunda ise sistem alarm verir ve izleme merkezi derhal en yakın kolluk kuvvetini olay yerine yönlendirir. Eş zamanlı olarak mağdurun ünitesi de titreşim ve sesle uyarı vererek tedbir almasını sağlar.
Elektronik Kelepçe Kararı Nasıl Alınır ve Süresi Ne Kadardır?
Elektronik kelepçe kararı, şiddet mağdurunun veya yetkili kurumların talebi üzerine Aile Mahkemesi hâkimi tarafından verilir. Hâkim, kararı vermeden önce genellikle Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri’nden (ŞÖNİM) vakanın teknik takibe uygun olup olmadığına dair bir rapor alır. Bu raporda, risk değerlendirmesi yapılarak uygulamanın gerekliliği ve asgari koruma mesafesi gibi detaylar belirtilir.
6284 sayılı Kanun uyarınca, elektronik kelepçe gibi teknik yöntemlerle takip kararları en fazla altı ay için verilebilir. Ancak, tehlikenin devam ettiğinin tespiti halinde, mağdurun talebi üzerine sürenin uzatılması mümkündür.
Kararın İhlal Edilmesinin Yaptırımları Nelerdir?
Elektronik kelepçe kararının ihlali ciddi sonuçlar doğurur. Şiddet uygulayanın belirlenen sınırlara riayet etmemesi, tedbir kararının ihlali olarak kabul edilir. Bu durumda hâkim, ihlalin niteliğine göre kişiye üç günden on güne kadar zorlama hapsi uygulayabilir. Ayrıca, kelepçenin kasten kırılması veya zarar verilmesi, Türk Ceza Kanunu kapsamında kamu malına zarar verme suçunu oluşturur.
Uygulamanın Amacı ve Önemi
Kadına yönelik şiddetle mücadelede elektronik kelepçe uygulaması, mağdurların can güvenliğini sağlamayı hedefleyen proaktif bir koruma tedbiridir. Bu sistem, şiddet uygulayan üzerinde sürekli bir denetim mekanizması kurarak caydırıcılığı artırır. Mağdura ise şiddet tehlikesi yaklaştığı anda haberdar olma ve güvenli bir alana geçme imkanı tanır. Teknolojinin hukuka entegre edilmesiyle, şiddet mağdurlarının daha etkin bir şekilde korunması ve şiddet eylemlerinin gerçekleşmeden önlenmesi amaçlanmaktadır.
“`
Anahtar Kelime : sağlık hukuku
