Sağlık hukuku, hasta hakları ve hekim sorumlulukları gibi hassas konuları içeren karmaşık bir alandır. Tıbbi bir müdahale sonrası ortaya çıkan uyuşmazlıklarda, hak arama sürecinin ilk ve en kritik adımı, davanın doğru mahkemede açılmasıdır. 2026 yılı itibarıyla, sağlık hukuku davalarında “görevli” ve “yetkili” mahkemenin doğru bir şekilde tespiti, yargılamanın sağlıklı ilerlemesi ve olası hak kayıplarının önlenmesi için temel bir şarttır. Yanlış mahkemede açılan bir dava, usulden reddedilerek zaman ve maliyet kaybına yol açabilir.
Görevli Mahkeme: Uyuşmazlığın Kaynağı Neresi?
Sağlık hukuku alanındaki bir davada hangi mahkemenin görevli olacağı, zarara neden olduğu iddia edilen sağlık hizmetinin hangi tür kurum tarafından sunulduğuna bağlı olarak temel bir ayrıma tabi tutulur.
1. Özel Sağlık Kuruluşlarına Karşı Açılacak Davalar
Özel hastane, özel tıp merkezi, poliklinik veya bağımsız bir hekimin muayenehanesinde yapılan tıbbi uygulama hatası (malpraktis) iddiasıyla açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında görevli mahkeme Tüketici Mahkemeleridir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, hasta ile özel sağlık kuruluşu veya hekim arasındaki ilişki, bir “tüketici işlemi” olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, bu tür davalar 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında değerlendirilir. Unutulmamalıdır ki, Tüketici Mahkemelerinde dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunlu bir dava şartıdır.
Eğer dava, doğrudan hekimin veya hastanenin mesleki zorunlu sorumluluk sigortasını yapan sigorta şirketine karşı açılacaksa, bu durumda uyuşmazlık ticari bir nitelik taşıyacağından görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olacaktır.
2. Kamu Sağlık Kuruluşlarına Karşı Açılacak Davalar
Devlet hastaneleri, üniversite hastaneleri, aile sağlığı merkezleri gibi kamuya ait sağlık kurumlarında sunulan hizmet esnasında bir ihmal veya hata meydana geldiği iddiası varsa, bu durum idarenin “hizmet kusuru” kapsamında ele alınır. Bu sebeple, kamu hastanelerine karşı açılacak tazminat talepli davalar “tam yargı davası” olarak nitelendirilir ve bu davalarda görevli mahkeme İdare Mahkemeleridir. Kamu görevlisi statüsündeki hekimlere veya sağlık personeline karşı doğrudan tazminat davası açılamaz; dava, ilgili kamu kurumuna (örneğin Sağlık Bakanlığı veya ilgili üniversite rektörlüğü) karşı yöneltilmelidir.
Yetkili Mahkeme: Dava Nerede Açılmalı?
“Görevli” mahkemenin belirlenmesinin ardından, davanın coğrafi olarak nerede açılacağını ifade eden “yetkili” mahkemenin de doğru tespit edilmesi gerekir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili diğer mevzuatlar, davacıya bu konuda bazı seçimlik haklar tanımaktadır.
- Genel Yetki Kuralı: Genel kural olarak dava, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde açılır.
- Haksız Fiillerde Yetki: Sağlık hukuku davalarının temelini genellikle haksız fiil oluşturur. Haksız fiilden doğan davalarda, davacıya birden fazla yerde dava açma imkanı tanınmıştır. Bu doğrultuda dava;
- Haksız fiilin işlendiği (tıbbi müdahalenin yapıldığı) yer mahkemesinde,
- Zararın meydana geldiği yer mahkemesinde,
- Zarar görenin (hastanın) kendi yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.
- Sözleşmeden Doğan Davalarda Yetki: Hasta ve özel sağlık kuruluşu arasındaki ilişki sözleşmesel bir ilişki olarak da kabul edildiğinden, sözleşmenin ifa edildiği (sağlık hizmetinin sunulduğu) yer mahkemesi de yetkili olabilir.
- Tüketici Davalarında Yetki: Tüketici davaları, tüketicinin kendi yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki Tüketici Mahkemesinde de açılabilir.
Sonuç olarak, sağlık hukukundan kaynaklanan bir uyuşmazlıkla karşı karşıya kalındığında, sürecin en başında doğru mahkemenin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Görevli ve yetkili mahkemenin yanlış seçilmesi, davanın usulden reddine sebep olarak hem zaman kaybına hem de maddi zarara yol açabilir. Bu nedenle, bu teknik ve önemli konuda bir sağlık hukuku avukatından profesyonel destek almak, hak arama sürecinin en doğru şekilde yönetilmesini sağlayacaktır.
Anahtar Kelime : sağlık hukuku mahkemeler
