Dijitalleşen dünya, sağlık sektörünü de hızla dönüştürmektedir. Özellikle son yıllarda hayatımıza giren uzaktan sağlık hizmetleri (tele tıp), hastaların sağlık kuruluşlarına fiziki olarak gitmeden teşhis, tedavi ve takip süreçlerine ulaşmasını kolaylaştırmaktadır. Ancak bu dijital kolaylık, son derece hassas bir hukuki konuyu beraberinde getirmektedir: kişisel sağlık verilerinin güvenliği. Sağlık verileri, hukuki açıdan en üst düzeyde korunması gereken özel nitelikli kişisel veriler sınıfındadır. Bu nedenle uzaktan sağlık hizmeti sunan hekimlerin ve bu hizmetten faydalanan hastaların, veri güvenliği konusundaki yasal sınırları ve sorumlulukları iyi bilmesi gerekmektedir.
Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Hukuki Altyapısı
Türkiye’de uzaktan sağlık hizmetlerinin yasal çerçevesi, Sağlık Bakanlığı tarafından Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik ile çizilmiştir. Bu yönetmelik, uzaktan sağlık hizmeti sunabilecek kuruluşları, bu hizmetin sınırlarını ve uyulması gereken asgari standartları belirlemektedir. Ancak konu veri güvenliği olduğunda, temel dayanak noktamız 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) olmaktadır.
Özel Nitelikli Kişisel Veri Olarak Sağlık Verileri
6698 sayılı KVKK kapsamında kişilerin sağlık ve cinsel hayatına ilişkin verileri, “özel nitelikli kişisel veri” olarak kabul edilmektedir. Kanunun genel kuralı gereği, bu verilerin ilgilinin açık rızası olmaksızın işlenmesi yasaktır. Ancak kanunun istisnai maddeleri uyarınca, kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbî teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla sır saklama yükümlülüğü altında bulunan hekimler ve sağlık personeli tarafından açık rıza aranmaksızın da işlenebilir. Yine de uzaktan sağlık platformları üzerinden yürütülen süreçlerde verinin güvenli ortamlarda aktarılması yasal bir zorunluluktur.
Hekimlerin ve Sağlık Kuruluşlarının Yükümlülükleri
Uzaktan sağlık hizmeti sunan hekimler ve sağlık kuruluşları, veri sorumlusu sıfatına sahiptir. Bu kapsamda idari ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, hekimlerin sır saklama yükümlülüğü ve hastanın kişisel verilerini koruma borcu, hekimlik sözleşmesinin ve tıp etiğinin en temel sorumluluklarındandır. Bu sorumluluğun ihlali, hem yüksek miktarlı maddi ve manevi tazminat yükümlülüklerine hem de Türk Ceza Kanunu kapsamında cezai yaptırımlara yol açabilir.
Veri güvenliğini sağlamak adına sağlık kuruluşlarının ve hekimlerin alması gereken temel önlemler şunlardır:
- Güvenli İletişim Kanalları: Görüşmelerin uçtan uca şifrelenmiş, Sağlık Bakanlığı standartlarına uygun ve bilgi güvenliği tescilli platformlar üzerinden gerçekleştirilmesi gerekir. Standart ve veri güvenliği zayıf anlık mesajlaşma uygulamaları üzerinden teşhis koymak veya tahlil paylaşmak hukuki risk barındırır.
- Aydınlatma ve Açık Rıza: Hastalara, verilerinin hangi amaçla işleneceği, nerede depolanacağı ve kimlerle paylaşılacağı konusunda net ve anlaşılır bir aydınlatma metni sunulmalıdır. Gerekli durumlarda açık rızaları dijital yollarla kayıt altına alınmalıdır.
- Yetkisiz Erişimin Önlenmesi: Hasta kayıtlarının tutulduğu sistemlere sadece yetkili sağlık personelinin ulaşabilmesi için güçlü şifreleme ve iki aşamalı doğrulama yöntemleri kullanılmalıdır.
Hastaların Hakları ve Dikkat Etmesi Gerekenler
Uzaktan sağlık hizmeti alan hastalar, KVKK’nın 11. maddesi uyarınca kendi verileri üzerinde geniş haklara sahiptir. Hastalar, sağlık kuruluşlarından verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme, işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme ve eksik veya yanlış işlenmiş verilerin düzeltilmesini isteme hakkına sahiptir. Hastaların uzaktan sağlık hizmeti alırken, kendileriyle görüşen kişinin gerçekten yetkili bir hekim olduğundan ve kullanılan platformun veri güvenliği protokollerine sahip olduğundan emin olmaları, kişisel veri güvenliği açısından kritik önem taşımaktadır.
Sonuç
Uzaktan sağlık hizmetleri, tıp dünyasında büyük bir kolaylık sağlasa da veri güvenliği ihlallerine açık bir yapı barındırmaktadır. Hekimlerin yasal sorumluluklarının bilincinde hareket etmesi, hastaların ise haklarını bilerek güvenli platformları tercih etmesi, hem hukuki ihtilafların önüne geçecek hem de hasta-hekim arasındaki güven ilişkisini koruyacaktır. Unutulmamalıdır ki, dijital sağlıkta en büyük öncelik, hastanın mahremiyeti ve verilerinin güvenliğidir.
Anahtar Kelime : uzaktan sağlık veri
