Hukuki ihtilaflarda, özellikle de tıbbi uygulama hatası (malpraktis) ve kişisel yaralanma davalarında hasta dosyaları, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasında en hayati delil niteliğindedir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da sıklıkla vurgulandığı üzere, adli makamlarca yapılacak kusur ve illiyet bağı incelemelerinde esas alınacak temel unsur eksiksiz bir hasta dosyasıdır. Ancak bu dosyaların mahkemeye veya savcılığa gönderilmesi süreci, hem hasta mahremiyetinin korunması hem de hukuki sorumlulukların yerine getirilmesi açısından son derece hassas kurallara tabidir. Peki, bir hasta dosyası adli mercilere gönderilirken hangi hukuki ve teknik usullere dikkat edilmelidir?
1. Resmi Yazılı Talep (Müzekkere) Zorunluluğu
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca, sağlık verileri özel nitelikli kişisel veri statüsündedir. Hasta Hakları Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri de hastanın mahremiyet hakkını güvence altına alır. Bu nedenle, bir sağlık kuruluşunun adli makamlara dosya gönderebilmesi için öncelikle mahkeme veya savcılıktan gelen resmi bir yazılı talebin (müzekkerenin) varlığı şarttır. Hekimlerin veya sağlık kuruluşu yöneticilerinin, adli mercilerden gelen resmi bir talep olmaksızın, kendi inisiyatifleriyle hasta dosyasını paylaşması, Türk Ceza Kanunu kapsamında kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme suçunu oluşturabilir.
2. Dosyanın Aslı mı Yoksa Onaylı Sureti mi Gönderilmelidir?
Adli süreçlerde, özellikle de Adli Tıp Kurumu tarafından yapılacak bilirkişi incelemelerinde, genellikle tıbbi kayıtların aslı talep edilir. Ancak sağlık kuruluşunun, hastanın tedavisinin kesintisiz devam edebilmesi ve arşiv yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için tedbirli davranması gerekir. Bu kapsamda izlenmesi gereken yöntem şudur:
- Mahkeme veya savcılık dosyanın aslını talep etmişse; dosyanın aslı gönderilirken, sağlık kuruluşu bünyesinde mutlaka her sayfası ıslak imzalı ve kaşeli bir “Aslı Gibidir” onaylı sureti muhafaza edilmelidir.
- Eğer adli merci tarafından açıkça onaylı suret kabul edileceği belirtilmişse, dosyanın eksiksiz ve okunaklı bir fotokopisi, her sayfası mühürlenerek “Aslı Gibidir” şerhi ile gönderilmeli, asıl dosya arşivde saklanmalıdır.
3. Gönderim Yöntemleri ve Veri Güvenliği
Hasta dosyasının gönderim aşamasında gizlilik prensibi en üst düzeyde korunmalıdır. Dosya içeriğinde yer alan hassas verilerin üçüncü kişilerin eline geçmesini önlemek amacıyla şu güvenlik önlemleri alınmalıdır:
Fiziki Gönderim Süreci:
Dosyalar fiziki olarak gönderilecekse, mutlaka kapalı, üzeri mühürlü veya imzalı bir zarf içerisinde iletilmelidir. Zarfın üzerine dikkat çekici şekilde “GİZLİDİR” ibaresi konulmalıdır. Teslimat, resmi kurye aracılığıyla, zimmet karşılığında veya iadeli taahhütlü posta yoluyla yapılmalıdır.
Elektronik Gönderim Süreci:
Günümüzde adli yazışmalar büyük oranda elektronik ortamda yürütülmektedir. Bu doğrultuda, hasta kayıtlarının taranarak Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) veya Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden, güvenli elektronik imza ile gönderilmesi hem veri güvenliğini sağlar hem de süreci hızlandırır.
4. Süre Sınırı ve Göndermemenin Hukuki Sorumluluğu
Ceza Muhakemesi Kanunu m. 332 uyarınca, devlet daireleri ve kamuya yararlı kurumlar, adli makamlarca istenen her türlü belge ve bilgiyi belirtilen süre içerisinde vermekle yükümlüdür. Genellikle mahkemeler dosya gönderimi için 10 ila 15 günlük kesin süreler tanır. Haklı bir mazeret olmaksızın hasta dosyasının adli makamlara gönderilmemesi veya geciktirilmesi, sorumlular hakkında Türk Ceza Kanunu kapsamında görevi kötüye kullanma suçunun oluşmasına sebebiyet verebilir. Ayrıca bu durum, davanın uzamasına neden olacağından, tazminat davalarında aleyhe durum yaratabilir.
5. Dosya İçeriğinin Eksiksiz Olması
Hasta dosyası gönderilirken sadece epikriz raporu değil; hastanın kabul kağıdından laboratuvar tetkiklerine, aydınlatılmış onam formlarından hemşire gözlem formlarına kadar tüm kayıtlar kronolojik bir sıra ile eksiksiz gönderilmelidir. Yargıtay’ın yerleşik kararlarında belirtildiği üzere, eksik tıbbi kayıtlar hekimin veya hastanenin sorumluluğunun tespitinde aleyhe yorumlanabilmektedir. Dosyanın eksik gönderilmesi, bilirkişi incelemesinin hatalı yapılmasına veya rapor sürecinin uzamasına neden olur. Bu doğrultuda adli makamlara teslim edilecek dosyanın tamlığı titizlikle kontrol edilmelidir.
Sonuç ve Değerlendirme
Sonuç olarak, hasta dosyalarının mahkeme veya savcılığa gönderilmesi basit bir evrak teslimi işlemi değildir. Hem KVKK ve Hasta Hakları Yönetmeliği uyarınca mahremiyetin korunması hem de yargılama usullerine uygun hareket edilmesi yasal bir zorunluluktur. Sağlık çalışanlarının ve hastane yöneticilerinin bu süreçte resmi müzekkere şartına uyması, gönderilen belgelerin “Aslı Gibidir” onaylı suretlerini arşivlemesi ve gönderim güvenliğini en üst seviyede tutması, gelecekte yaşanabilecek olası idari ve cezai yaptırımların önüne geçecektir.
Anahtar Kelime : hasta dosyasi mahkemeye
